• Kennismaking
  • Geschiedenis
  • Werkvelden
  • Actueel
  • Fotogalerij
  • Arrangementen
  • Contact

Valkerijcentrum Schijf > Geschiedenis

 

Baltsend boven de Brabantse boerenbuiten zweeft de buizerd, roept de sperwer en stoot de valk. Het coulisselandschap van de Brabants/Vlaamse Kempen, dat is hun biotoop, hun thuis. De streek, waar historisch gezien de bakermat van de valkerij in de Lage Landen zich in de voorbije eeuwen concentreerde. Immers de valkeniers uit deze regio waren honderden jaren toonaangevend aan de Koninklijke hoven over heel Europa. Denk aan plaatsnamen als Valkenswaard en Arendonk.

In de Brabantse Kempen kwam vanaf het begin van de 13e eeuw de turfwinning tot bloei. Het bruine goud uit de veengebieden werd als brandstof van groot belang. Vergelijkbaar met tegenwoordig olie en aardgas. De turfvaarten werden gegraven voor het vervoer naar de steden. Die van de Moeren tussen Schijf en Zundert dateert van 1620. Die van Schijf zelf, bekend als de Vlettevaart, op een steenworp achter ons valkerijcentrum zelfs al van rond 1400. Denk ook aan de geschiedenis van turfschipper Adriaan van Bergen en de verovering van Breda op de Spanjaarden in 1691. Het dorp Schijf (Skive) dankt als overslagplaats van turfschijven zijn naam aan deze turfwinning.

Valkerijcentrum “Den Torenvalk” ligt enkele meters boven het maaiveld op een hoge zandrug. Ook een overblijfsel van deze turfwinning. Het centrum geeft zo een prachtig vergezicht over het turfwingebied van De Witte Plas en verderop de uitgestrekte Rucphense bossen. 

Op veel kleiner schaal, maar zeker niet minder uniek, floreerde in de Brabantse Kempen de lucratieve valkenvangst. Hiervoor waren twee componenten van belang: de gedeeltelijk door turfwinning ontstane heidebiotoop en de trekroutes van de slechtvalk. De jaarlijkse voor- en najaarstrek van deze snelle jachtvogel van Scandinavië naar Zuid Europa en omgekeerd liep (en loopt) over Brabant. Het door de turfwinning ontstane vlakke boomloze landschap (Rucphense hei / Nederheide / Tachtig Bunder, Galderse hei) met moeraspoelen en grote heidevlakten, leende zich bij uitstek voor de vangst van vooral jonge vogels. De arme bevolking van het platteland richtte de vogels af als jachtvogel en verhuurde zich met vogel en al aan de adel en de Koninklijke hoven van heel Europa. Met de komst van de geweerjacht liep de betekenis van de valkerij terug. Vanaf de jaren 30 van de vorige eeuw beleefde zij echter weer een geleidelijke revival. En sinds 2011 prijkt de valkerij intussen op de werelderfgoedlijst  van de Unesco.

Geschiedenis... ten diepste draait het toch in het leven om overdragen en doorgeven van het culturele erfgoed, ons patrimonium.

 

Kennismaking
historische valkenkamer met hoogrek

Geschiedenis
trekroute slechtvalk

“Den Torenvalk”

Iedere natuurliefhebber kent wel de jagende torenvalk, die ook in West Brabant biddend boven berm en beemd steeds meer van zich laat genieten. De naam “Torenvalk” voor Valkerijcentrum Schijf is echter ook ingegeven door een toponiem  (veldnaam). De huidige eigenaar is nog in het bezit van een oude handgeschreven akte van vererving van zijn opa, Paulus van Overveld, uit 1904. Daarin wordt over de betreffende locatie gesproken als een perceel bos en heide plaatselijk genaamd “Den Tooren”. Tot in de jaren dertig van de vorige eeuw bevond zich ter plaatse ook een boerderijcafé met die naam. De huidige valkerij met de naam “Den Torenvalk” verbindt dus op een toepasselijke manier de geschiedenis van meer dan honderd jaar met de hedendaagse bestemming!

Kennismaking

slechtvalktarsel Rinus

 

 
Copyright © Valkerijcentrum Schijf - 2012